Kullanıcı adı Şifre Üye ol
yem_mavi
 MODEL
 YEM AİLESİ
 DFA
 ÖDYA
 GDYA
 GEA
 ÇGU
 ÇÖÇYA
 ÖNEMLİ KONULAR
 WEB'DE YEM
 SSS

.:Yemnet Grup:.

Gözlenen Değişkenlerle Yol Analizi (Path Analysis with Observed Variables)

Gözlenen değişkenlerle yol analizi, örtük değişkenlerle yol analizinden daha basit ve daha az avantaj sağlayan bir analiz yöntemidir. Bu tür analizlerde örtük değişkenler tanımlanmadığı için, dolayısıyla ölçme modelleri olmadığı için, değişkenlerdeki hata miktarı yordanamaz ve modelden elimine edilemez. Ancak tabii ki bu tür analizler de oldukça önemli olabilecek modellerin test edilmesine olanak tanırlar. Yukarıda (Şekil I.4) vermiş olduğumuz örnek modelin gözlenen değişkenler kullanılarak da test edilmesi teorik olarak mümkündür. Şöyle ki, her bir değişken için kullanılan maddeleri toplayarak elde edeceğimiz puanlar aracılığıyla söz konusu modelde yer alan değişkenleri (bağlanma, kaygı, depresyon, iletişim ve ölüm kaygısı) bu kez gözlenen değişken olarak modelde kullanırız. Bu durumda modelimiz aşağıdaki gibi gösterilebilir (Şekil I.6).
 

Şekil I.6. Gözlenen değişkenlerle yol analizi

Bu modelde araştırmacı, örneğin DEP değişkenini belirlemek için, üç maddeyi (Şekil I.4) toplayarak bir toplam puan elde eder. Aynı şekilde, diğer beş değişken de kendilerini ölçmek amacıyla kullanılan maddeler toplanarak modele sokulmuş olur. Dolayısıyla, ölçme modelleri artık söz konusu olmadığı için hata bu toplam puanların içerisinde yer alır ve değişkenler arası doğrusal ilişkilerin kestirilmesinde daha az güvenilir sonuçlara yol açar. Ancak buradaki model sadece örnek olarak verilmiştir ve böyle bir modelin gözlenen değişkenler kullanılarak test edilebilmesi için, modeldeki tüm değişkenleri ölçmek için kullanılan ölçme araçlarının güvenilir ve geçerli araçlar olması gerekmektedir. Böyle bir modelde, her bir değişkende açıklanan ve açıklanamayan varyans miktarları (h) da analiz sonucunda belirlenir. Ancak buradaki içsel değişkenlerde açıklanan varyans miktarı ölçmeden kaynaklanacak hatalar nedeniyle daha az güvenilirdir. Aynı modelin örtük değişkenlerle test edilmesi durumunda, az önce de söylendiği gibi, değişkenler arasındaki doğrusal ilişkiler hatadan arınık bir şekilde hesaplanabildiği için çok daha güvenilir olmaktadır. Burada ise böyle bir durumdan bahsetmemiz mümkün olamamaktadır.

Aslında buradaki model, klasik regresyon analizi kullanılarak da test edilebilir. Ancak bunun için üç ayrı regresyon analizine gerek duyulur: KAY ve DEP değişkenlerinin BENS'i yordadığına ilişkin bir regresyon analizi, BENS'in BAŞ ve İLE değişkenlerini yordadığına ilişkin bir analiz ve son olarak da BAŞ ve İLE değişkenlerinin İNT değişkenini yordadığına ilişkin bir regresyon analizi. Bu analizleri LISREL'de (ya da başka bir yapısal eşitlik programında) yapmanın avantajı bir defada tüm bu regresyon eşitliklerini aynı anda analize sokmamıza olanak tanıması ve görmek istediğimiz tüm değerleri (regresyon eşitliklerini ve her bir değişkende açıklanan varyansı) otomatik olarak üretebilmesidir.

Gözlenen değişkenlerle yol analizi içerisinde değinilebilecek bir başka analiz de, çoklu doğrusal regresyon analizidir. Yani SPSS paket programı ile yapılan regresyon analizleri Lisrel programı ile de kolaylıkla yapılabilir. Burada da program, kurulmuş olan regresyon modeline göre tüm istenen değerleri ve regresyon eşitliğini otomatik olarak üretir.

                                                                                                            Her Hakkı Saklıdır YEMNET © 2008 Tasarım canefe